Stateczność modeli latających

Jesli chodzi o statecznosć modelu to temat jest nadzwyczaj złożony, ja postaram sie opisać to w "telegraficznym" skrócie w bardzo zrozumiały nie wdajacy się we wzory sposób. Chodzi tylko o to aby nakreslic zarys tematu. Jeżeli ktos jest bardzo dociekliwy i chciałby się zagłębic w ten temat to proszę zasięgnać do fachowej literatury.


Kiedy mówimy że model jest stateczny to mamy na mysli taka sytuacje, gdy stateczniki zapewniaja równowagę w locie. Czyli jeżeli tor lotu modelu zostanie zakłócony np przez wiatr,to model dzięki statecznikom i w pewnym stopniu odpowiedniemu wyważeniu wróci do stanu równowagi. Dlatego własnie z tego powodu powinnismy się bliżej przyjrzeć statecznikom gdyż ich wielkosć, kształt, profil, i ich połozenie od srodka cięzkosci maja zasadniczy wpływ na statecznosc modelu.

Statecznosć kierunkowa-statecznosć kierunkowa uzyskujemy dzięki statecznikom polozonym jak najdalej od srodka cięzkosci, czyli z tyłu modelu (w klasycznym układzie) a dokładnie największy wpływ ma statecznik pionowy, oczywiscie nie liczac kadłuba który ma w tym duży udzial ale nie będę już utrudniał tematu :-)
Wyobraz sobie taka sytuacje, lecisz modelem prosto przed siebie nagle boczny podmuch wiatru wytraca lekko model z projektorii która leciał model (ukosnie), czyli model znalazł się w innej pozycji niż strugi powietrza które nie zmieniły swojego kierunku. W tym momencie na stateczniku pionowym powstaje siła przeciwna do kierunku wychylenia modelu, siła ta powoduje że model wraca do pierwotnego położenia. Oczywiscie tak jak pisałem powyżej na statecznosć kierunkowa ma także wpływ kształt i powierzchnia kadłuba czy nawet w bardzo małym stopniu wznios płata jednak w zastosowaniach modelarskich nie ma co rozstrzasać tematu. Czyli co zrobić jeżeli model jest mało stateczny kierunkowo i przy większym wietrze tyłek wężykuje ? najprostszym sposobem jest po prostu zwiekszenie powierzchni statecznika pionowego, lub zwiekszenie odległosci statecznika od srodka ciężkosci.


Statecznosć podłużna- Na statecznosć podłużna wpływa wiele czynników, po za oczywiscie statecznikiem poziomym duzy wpływ ma wyważenie modelu i w mniejszym stopniu wielkosc i kształt kadłuba.To że model jest mało stateczny podłuznie nie oznacza wcale że statecznik poziomy jest za mały czy jest zbyt blisko srodka ciężkosci ! Ten kto włozył za mały silnik, w stosunku do wielkosci modelu i nie doważył przodu wie o czym piszę... no więc w takim przypadku dajemy gaz na maxa i startujemy, tu ku naszemu zdumieniu model słabo reaguje na lotki i próbuje się przechylać nie mówiac o tym że jakos dziwnie reaguje na ster wysokosci. Własnie w tym momencie zaczyna sie walka o życie modelu prawa lewa prawa lewa prawa i model w glebie tak najprosciej można wytlumaczyc brak statecznosci podłuznej spowodowanej złym wyważeniem . Nalezy wyraznie podkreslic że w przypadku gdy model jest za cieżki z tyłu to jest to DUŻO bardziej niebezpieczne niż za ciężki przód. Dzieje się tak dlatego że model majacy nadmiar statecznosci będzie miał tendencje do powtarzajacych się wahań ale jest jak najbardziej sterowny, natomiast przy braku niestety sterownosć modelu drastycznie maleje. Specjalnie podałem bardzo drastyczny przykład brarku statecznosci podłużnej i podkreslam z powodu złego wyważenia a nie błędów konstrukcyjnych , aby można sobie uswiadomić jak ważny wpływ na model ma ten rodzaj statecznosci.
Zajmijmy sie teraz statecznikiem poziomym... wyobrazmy sobie że kierujemy modelem, leci sobie prosto aż nagle podwiało przód modelu do dołu (nos opada), w tym momencie na stateczniku tylnym pojawi się siła skierowana do dołu (czyli tak jak bysmy zaciagneli ster wysokosci aby model lecial w górę) siła ta powoduje że model wraca do stanu równowagi sprzed wytracenia go z tego stanu. Jeżeli tak sie dzieje przy prawidłowym wyważeniu to mówimy wtedy że model jest stateczny podłuznie.


Statecznosć poprzeczna-Wyobrazmy sobie że lecimy modelem, najlepiej trener ze wzniosem płata głównego. Nagle lekko go przechylamy tylko i wyłacznie lotkami np w lewo, ewentualnie wiatr zrobił to za nas, w tym momencie zmieniaja się wielkosci sił działajacych na połówki płata głównego, ten płat który jest bardziej w poziomie jest poddany wiekszym siła niż płat przeciwny. Dzieki temu powstaje moment poprzeczny dzięki któremu model wraca do stanu sprzed wytracenia. Ale oczywiscie sa modele które nie maja wzniosu płata głównego, takie modele sa mniej stateczne poprzecznie czyli wszelkiego rodzaju extry fun flye itp itp...Dlatego własnie każdy poczatkujacy pilot modelu zdalnie sterowanego powinien zaczynać od trenerka najlepiej z duzym wzniosem.



Warto też omówić statecznosć boczna która jest bardziej skomplikowana od poprzednich ponieważ w skład statecznosci bocznej wchodzi statecznosć poprzeczna jak i kierunkowa. Niestety siedze już za długo przy kompie a już jest 3 w nocy więc spadam w kimono :-) dokończę jak znajdę tylko czas.