Poradnik dla początkujących

Ten artykuł dedykuję poczatkujacym modelarzom którzy maja dużo pytań bez odpowiedzi.
Uwaga!!! rynek modelarski tak szybko się zmienia, pojawia się tyle nowych produktów (szczególnie elektronika) że nie sposób na bieżąco aktualizować stronę. Dlatego wskazówki sprzetowe należy traktować bardzo luźno.


1. Na samym początku zbieramy kasę ! czym więcej tym lepiej bez tego się nie obejdzie :-(
Niestety modelarstwo RC szczególnie lotnicze jest bardzo kosztowne, na sam start trzeba mieć minimum 1,5tys zł, górnej granicy praktycznie nie ma równie dobrze może to być 70tys $ za dużego jumbo z silnikami odrzutowymi.


2. Załatwiamy symulator lotu

Symulator będzie nam potrzebny po to, aby przyspieszyć naukę latania bezstresowo :-) założenie jest takie aby nie mylić kierunków np przy locie na siebie. Tutaj chciałbym przestrzec przed takim symulatorami darmowymi jak FMS (bardzo slaba grafika i realizm lotu) Dlatego warto zastanowić się nad jakimś topowym symulatorem jak np AEROFLY PROFESSIONAL DELUXE, REFLEX, PHOENIX, G3 Grafika jest bardzo realistyczna jak byśmy oglądali film, na dole dwie fotki zrzutu ekranu.

Symulator REFLEX


Symulator AEROFLY PROFESSIONAL DELUXE


Niestety kosztują one kolo 650-800zl, druga opcja do której nikogo nie namawiam to zakup interface (to nie jest zwykły kabel) można kupić na aukcjach allegro od około 35zł sam program można pożyczyć od kolegi... Jeżeli ktoś chce latać śmigłowcami to taki symulator jest po prostu niezbędny inaczej stracisz dużo kasy a na końcu się zniechęcisz... Oczywiście nic nie zastąpi nam lotów w realu dlatego znajdź jakiś modelarzy RC w swojej okolicy, taki modelarz oblata ci model i nauczy latać dzięki temu przejdziesz przez etap nauki bardzo miękko bez zbędnych wydatków i nie zniechęcisz się do modelarstwa. Ja osobiście nie korzystałem z żadnych symulatorów bo mnie nauczył latać kolega z lotniska, nasze aparatury były połączone kablem instruktor-uczeń jest to idealna sytuacja. Dzięki temu nie rozbiłem modelu podczas nauki wszystko przebiegło bez stresowo i przy każdym powrocie do domu cieszyłem się całym modelem :-))



3. Jaki wybrać pierwszy model ?


Może wyjaśnię na samym początku co można zaproponować początkującemu pilotowi.
Najczęściej osoby zaczynające przygodę z modelarstwem to osoby młode z ograniczonym budżetem, dlatego co niektórzy będą zastanawiali się nad samodzielną budową modelu latającego, osobiście nie polecam takiej opcji ze względu na fakt że nie ma się jeszcze (najczęściej) odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. Dziesiątki godzin spędzone przy budowie modelu mogą być bezpowrotnie stracone gdy źle ustawi się kąty zaklinowań czy jakiś z elementów będzie za słaby, dodam tez że bardzo często plany ściągnięte z internetu zawierają dużą ilość błędów co może poważnie utrudnić budowę i późniejszy oblot. W lepszej sytuacji są osoby które mogą liczyć na pomoc innego doświadczonego modelarza który dobrze poradzi podczas budowy modelu, nauczy latać oraz pokaże co z czym się je.
Gdy już decyzja została podjęta, można się zastanowić co dalej. Wielu modelarzy proponuje na początek szybowce, to dobry wybór dlatego że szybowiec szczególnie wolny ze wzniosem (stateczny) trudniej rozbić (najczęściej małe obciążenie płata )i łatwiej go opanować. Jedna ważna uwaga, najlepiej jak szybowiec ma pełne sterowanie i tak najlepiej się uczyć latać czyli wysokość/kierunek/lotki. Należy się zastanowić czy będziemy mieli możliwość latania takim modelem i czy będzie nam to odpowiadało. Szybowiec musi się najpierw jakoś wzbić w powietrze można to zrobić za pomocą długiej gumy (najczęściej lekkie szybowce) lub za pomocą drugiego modelu spalinowego tj. holówki, tylko czy na lotnisku będzie ktoś kto będzie nas holował ?

Kolejna propozycja to model z napędem elektrycznym klasy parkflayer o rozpiętości około 65 do 95cm (na zdjęciu pozycja nr3), są to lekkie modele wykonane najczęściej z depronu lub pianki EPP, taki model waży od 180 do 400gram. Ich dużym atutem jest wrażliwość na kraksy albowiem depron czy piankę epp można łatwo skleić na miejscu specjalnym klejem CA z aktywatorem, tak więc praktycznie po kraksie można wykonywać kolejne loty po pięciu minutach :-). Nie bez znaczenia jest koszt zakupu około 135zł lub samodzielna budowa za około 35zł, niestety modele takie maja tą wadę, że latanie nimi ogranicza się do lotów w dużej hali lub na dworze przy bezwietrznej pogodzie. Aby latać takim modelem wcale nie trzeba jechać na lotnisko, wystarczy nawet mały plac czy park. Wielu modelarzy którzy mają duże modele kupują parkflyera aby polatać sobie koło domu naprawdę fajna sprawa :-)

Ja osobiście polecam model o w/w właściwościach jeśli chodzi o naprawę i łatwość pilotażu ale bardziej odpornego na wiatr gdzie można nawet latać przy średnim wietrze, zarazem będąc niezależnym od innych oto link: Propozycja modelu dla początkującego modelarza. Jest to w pełni sterowany model dużo więcej niż zabawka, łatwy w pilotażu zarazem niezniszczalny szczerze polecam!


I kolejna propozycja to model treningowy ze wzniosem i napędem spalinowym klasy 40 (na zdjęciu pozycja nr1 i 2) o rozpiętości około 130 do 170cm, model taki waży około 1,7 do 2,8kg. Specjalnie piszę o takiej wielkości bo to taki "standard" i większość modelarzy w Polsce lata modelami klasy 40-50 co widać szczególnie na zlotach. Model można zaopatrzyć w silnik żarowy o pojemności około 7,5ccm. Jest to bardzo dobry wybór dla osób które nie chcą być uzależnione od holownika czy złej pogody (w granicach rozsądku jak będzie mocny wiatr i tak nie polatasz). Koszt zakupu nie powala na kolana, nowy model z silnikiem można już kupić za 850zł a serwa do niego wkłada się standardowej wielkości (takie serwa najczęściej dostaje sie przy zakupie aparatury) . Model treningowy ze wzniosem wybacza wiele błędów i najczęściej ma prostą budowę co ułatwia naprawy. Jeżeli pieniądze nie stanowią problemu to zdecydowanie mogę polecić taki model na początek to wspaniała sprawa latać w pełni sterowanym modelem który jest poprawny w pilotażu. Jedyny minus to papranie się w brudnym paliwie i ryzyko zgaśnięcia silnika w locie co nie sprzyja nauce.



4.Silnik spalinowy czy elektryczny ?


Odpowiadając na to pytanie już mi przechodzą ciarki po plecach, to jest jedno z tych pytań na które można dyskutować godzinami dlatego ja skrócę to do niezbędnego minimum. Porównanie tych napędów postanowiłem rozpocząć od tabelki.

WADY NAPĘDU SPALINOWEGO WADY NAPEDU ELEKTRYCZNEGO
Model brudny od resztek paliwa, w przypadku silnika benzynowego strasznie śmierdzące paliwo Sam zakup silnika i regulatora jest na poziomie silnika spalinowego niestety pakiety są wielokrotnością tej kwoty.
Niektóre silniki trudno wyregulować Trzeba chronić silnik i regulator przed woda, sam raz uszkodziłem regulator jak mała ilość sniegu wpadła do regulatora
Możliwość zgaśnięcia w locie co przy niskiej akrobacji może oznaczać rozbicie modelu Niska żywotność akumulatorów LI-POL jeden sezon max, o ni-cd i ni-mh nie będę nawet pisał bo w tej chwili nikt tego typu akumulatorów nie używa do napędu modeli ze względu na wagę i wydajność.
UWAGA dodano 01.2008 Nowość na rynku to pakiety A123 które nie maja wad li-pol ni-xx (wady nie dotyczy!)
Głośna nieprzyjemna dla ucha praca silnika 2suwowego szczególnie przy niskiej jakości wydechu Ograniczony czas lotu uzależniony od ilości/pojemności drogich pakietów, trzeba mieć przynajmniej 2-3 pakiety w dodatku ładują się przynajmniej 40-60min (li-pol) natomiast A123 15min !!! (przy A123 latasz płynnie cały czas przy jednej ładowarce i 3-4pakietach)
Nie liniowy wzrost obrotów na drążek, opóźniona reakcja na drążek, szczególnie to jest uciążliwe w silnikach 2 suwowych Czym dłużej latamy tym mniejsza moc która jest uzależniona od napięcia pakietu. UWAGA! dodano 1.2008 nie dotyczy pakietów A123 moc do końca latania praktycznie ta sama.
Niska żywotność silnika szczególnie przy paliwie z duża ilością nitrometanu (za wyjątkiem silnika benzynowego)
ZALETY NAPĘDU SPALINOWEGO ZALETY NAPEDU ELEKTRYCZNEGO
W miarę tanie paliwo, zabierasz na lotnisko kilka litrów i latasz cały dzień Model czyściutki nie upaprany paliwem :-)
I tutaj kwestia sporna czyli głosność i kultura pracy silnika, wiele osób twierdzi ze w makiecie silnik 4suwowy brzmi jak muzyka Żadnych problemów z regulacja
Moc identyczna podczas trwania całego lotu, nie ma znaczenia czy latasz minute czy 10minut moc ta sama >Nie gaśnie w locie :-)
. I chyba najważniejszy plus, w pełni liniowy wzrost obrotów bez dziur, natychmiastowa reakcja na drążek. Dlatego właśnie mimo astronomicznych cen w przypadku F3A chętnie stosowane w takich modelach (jak chcesz wygrać zawody musisz mieć dobry napęd)
. Bardzo długa żywotność silnika 3fazowego w zasadzie do pierwszej poważnej kraksy, praktycznie raz na jakiś czas trzeba wymienić tanie łożyska na wale

Skoro już wiesz jakie sa zalety i wady tych napędów to chciałbym zrobić jeszcze zestawienie i porównanie kosztów zakupu. Jeżeli to model parkflyer który waży do 400g to na 99% będzie to napęd elektryczny gdzie koszty są naprawdę małe szczególnie gdy silnik zrobi się we własnym zakresie. Dlatego porównanie zacznę od modeli powyżej 0,8kg wagi i przy założeniu że w przypadku napędu elektrycznego będą to minimum dwa pakiety co daje nam około 20minut lotu i że w przypadku napędu spalinowego powyżej 10ccm silnik 4suwowy. Do napędu spalinowego doliczyłem paliwo bo przecież na czymś trzeba latać.


NAPED SPALINOWY
MODEL DO 0,8kg MODEL DO 1,5kg MODEL DO 2kg MODEL DO 3kg MODEL DO 4kg MODEL DO 5kg
Silnik 3,5ccm 320zł silnik 4,5ccm 380zł silnik 6,5ccm 470zł silnik 10ccm (4suw) 1150zł silnik 15ccm (4suw) 1400zł silnik 25ccm (4suw)2150zł
7l paliwa 120zł 0l paliwa 200zł 12l paliwa 240zł 15l paliwa 300zł 18l paliwa 360zł 25l paliwa 500zł
Suma 440zł Suma 580zł Suma 710zł Suma 1450zł Suma 1760zł Suma 2650zł


NAPĘD ELEKTRYCZNY
MODEL DO 0,8kg MODEL DO 1,5kg MODEL DO 2kg MODEL DO 3kg MODEL DO 4kg MODEL DO 5kg (klasy F3A)
Silnik AXI 2808/16 270zł silnik AXI 2814/12 300zł silnik AXI 2820/12 310zł silnik AXI 4120/14 525zł silnik AXI 5320/28 700zł silnik HACKER C50 acro do F3A 1500zł
Regulator 260zł Regulator 260zł Regulator 320zł Regulator 400zł Regulator 550zł Regulator do hackera 1600zł
2 pakiety 600zł 2 pakiety 800zł 2 pakiety 1000zł 2 pakiety 2000zł 2 pakiety 2400zł 2 pakiety 5000zł
Suma 1130zł Suma 1360zł Suma 1630zł Suma 2925 Suma 3650zł Suma 8100zł



PORÓWNANIE CEN ELEKTRYK-SPALINA
WAGA MODELU MODEL DO 0,8kg MODEL DO 1,5kg MODEL DO 2kg MODEL DO 3kg MODEL DO 4kg MODEL DO 5kg (klasy F3A)
SPALINOWY Suma 440zł Suma 580zł Suma 710zł Suma 1450zł Suma 1760zł Suma 2650zł
ELEKTRYCZNY Suma 1130zł Suma 1360zł Suma 1630zł Suma 2925 Suma 3650zł Suma 8100zł

Jak widać w przypadku napędu elektrycznego koszty sa całkiem znośne w modelach o wadze do 1,5 max 2kg, dzieje się tak dlatego że silniki mieszczą się w poborze prądu 25-28A a jedna cela LI-POL która ma taka wydajność kosztuje około 100zł, niestety powyżej 30A koszty pakietów potrafią wzrosnąć nawet o 100% (wszystko zależy od firmy). W przypadku modeli akrobacyjnych F3A gdzie waga dochodzi do 5kg koszty są delikatnie mówiąc nie do przyjęcia choć cena to pojęcie względne, jeden zarabia 1000zł miesięcznie drugi 10000zł. Na dzień dzisiejszy napęd elektryczny to jeszcze droga zabawa, jednak taniejące pakiety dają nadzieje że za kilka lat koszty zelektryfikowania modelu okażą się całkiem znośnie i napęd elektryczny będzie częściej spotykany na naszych lotniskach ze względu na swoje zalety.




5.Jaka aparaturę kupić ???

Oczywiście jak najlepsza w miarę możliwości finansowych :-) odpowiedź tą uzasadnię tym, że aparaturę kupuje się na lata a nie tylko na jeden sezon. Lepiej się nie stresować przyszłościowo, że brakuje jakiś mikserów czy choćby kilku pamięci modeli. Niestety życie jest bardzo brutalnie i musimy kupić to na co nas stać... Gdy ma się mocno ograniczone zasoby finansowe warto przemyśleć zakup używanej aparatury np z aukcji allegro. Lepiej kupić wyższej klasy aparaturę używaną niż rozbić model z powodu tandetnej aparatury. W przypadku sterowania samolotami w zupełności starczą 4 kanały do obsługi steru wysokości, kierunku, lotek i przepustnicy w silniku. Stanowczo odradzam stosowanie aparatur od różnego rodzaju tanich zabawek, samochodów czy innych wynalazków, takie aparatury maja przeważnie mniejszy zasięg i są zbyt niepewne a przecież nie chodzi nam o to żeby komuś zrobić krzywdę.
Jako początkujący pilot zadajesz sobie pewnie pytanie jakimi minimalnymi parametrami powinna się charakteryzować aparatura. Absolutne minimum to: elektroniczne trymery, pamięć modeli, rewersy na każdy kanał, ustawienie EPA/TRVL ADJ ( wychylenia serwa), wbudowane mixery np lotki-kierunek.
Pozostała kwestia pasma nadawania, w Polsce dopuszcza się częstotliwość 35Mhz dla modeli latających jednak pasmo to zostało prawie "porzucone" przez modelarzy z uwagi na nowe możliwości jakie pojawiły się w zakresie sterowania modelami. Chodzi tu o niestrzeżone ogólnodostępne pasmo 2.4Ghz, jeszcze w 2008-2009 roku odbywały się burzliwe dyskusje które pasmo wybrać. Ostatecznie wygrało pasmo 2.4ZGhz ale tylko i wyłącznie dlatego, że producenci dopracowali technologię modułów wcz i odbiorników na to pasmo. Pierwsze aparatury na 2.4Ghz które pojawiły się na rynku były bardzo niepewne... miały dużo mniejszy zasięg od 35Mhz i mimo cyfrowego kodowania sygnału przeskakiwania po 2 lub więcej kanałów nie zapewniały bezpieczeństwa czego skutkiem były spektakularne kraksy. Dziś system f-my Spektrum/JR/Graupner czy Futaba zapewniają bardzo wysoki stopień bezpieczeństwa i praktycznie 90% modelarzy na zlotach lata już w tym paśmie. Odzwierciedlenie tego widać w sklepach modelarskich.
Chciałbym tutaj dla tych co nie wiedzą, opisać w telegraficznym skrócie jakie są różnice między tymi pasmami.
W paśmie 35Mhz udaje się uzyskać nieco większy zasięg (ważne dla pilotów FPV) nie koliduje to też z telemetrią i nadajnikami z kamer które pracują na 2.4Ghz. Minus Pasma to, że musimy mieć pewność, że nikt nie używa tego samego kanału co my, w przeciwnym razie można nawzajem sobie zakłócać co może a nawet na pewno doprowadzić do rozbicia modeli. W nowszych aparaturach na 35Mhz były już stosowane moduły i odbiorniki z syntezą częstotliwości, nie potrzeba wtedy zapasowych kwarców aby zmienić kanał. Natomiast w paśmie 2,4Ghz nie musimy się martwić o zajętość kanału, po włączeniu aparatury zestaw sam wybierze wolną częstotliwość nawet jak w tym samym czasie będzie stało 20 modelarzy którzy latają modelami. W zależności od systemu zestaw będzie sobie przeskakiwał po wolnych częstotliwościach lub zajmie na stałe wolne, szczegóły proszę sobie doczytać na stronie producentów (każdy ma inaczej)

I na sam koniec zestawienie kosztów, podane ceny należy traktować jako orientacyjne ponieważ ceny mogą się różnic w zależności od miejsca zakupu jak również wyposażenia.
FIRMA TYP MODEL CENA UWAGI - ceny z dnia 15 luty 2006
JAMARA Compa 4+1 320zł w komplecie, odbiornik i wyłącznik. Ta aparatura to absolutne minimum aby wystartować najprostszym małym lekkim modelem o niższej wartości, w zasadzie można ustawić tylko rewersy i trymery(mechaniczne!) wiec sam możesz sobie wyobrazić to za gxxx. Dolicz do tego akumulatorki do nadajnika ewentualnie serwa, nic tańszego na rynku nie widziałem... nie polecam bo niewielka różnica ceny od najprostszej aparatury komputerowej
HITEC Flash 5X 680zł w komplecie, odbiornik HFS-05 MG, pakiet do nadajnika i odbiornika, 4 serwomechanizmy HS-322HD, wyłącznik
HITEC Optic 6 QPCM 690zł w komplecie odbiornik HFD 08RD, pakiet do nadajnika, ładowarka. (W zestawie z 4 serwami HS-325HB i wylacznikiem 940zł)
HITEC Eclipse 7 QPCM 1040zł w komplecie odbiornik HFD-08RD, pakiet do nadajnika, ładowarka. (W zestawie z 4 serwami HS422 i wyłacznikiem 1165zł)
SANWA VG-6000 FM 766zł komplecie odbiornik RX-831, pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, 4 serwa SMR-102 , wyłacznik,
GRAUPNER MX12 800zł w komplecie odbiornik R700 , pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, wyłacznik. (W zestawie z 4 serwami 1020zł)
GRAUPNER MC24 4500zł w komplecie odbiornik, pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, w zestawie 4 standardowe serwa. Cene należy traktowac bardzo orientacyjnie bo mc24 to aparatura do rozbudowy, można dokładac moduły przełaczniki td
JR X-378 1950zł w komplecie odbiornik R800S, akumulator do nadajnika i odbiornika, ładowarka, 4 serwa NES-511
JR 9X PCM synteza 2850zł w komplecie odbiornik PCM(synteza), akumulator do nadajnika i odbiornika, ładowarka, 4 serwa ES -539 na łożyskach
FUTABA 9ZAP WC2 5700zł w komplecie Odbiornik 149DP, akumulator do nadajnika i odbiornka, ładowarka, 4 serwa S-9250 cyfrowe (bez serw i ładowarki 4500zł)
FUTABA 9CAP 1850zł w komplecie odbiornik PCM R-137, akumulator do nadajnika, jedno serwo. Jest mozliwosc zakupu aparatury i odbiornika z synteza cena wzrasta do 2450zł
FUTABA 14MZ synteza 7tys zł w komplecie PCM odbiornik z synteza, pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, wyłacznik, walizka transportowa




6.Zasilanie



Zasilanie modelu należy traktować poważnie albowiem awaria zasilania w najlepszym przypadku oznacza kraksę lub uszkodzenia ciała. W modelarstwie korzysta się praktycznie z pięciu typów akumulatorów:
TYP AKUMULATORA WŁASCIWOSCI ZASTOSOWANIE
PB Raczej mało wydajne prądowo, odporne na złe traktowanie, bardzo duża waga w stosunku do pojemności, niski koszt zakupu Doskonałe do zasilania skrzynki startowej
NI-CD Akumulatory te posiadaja efekt pamięci dlatego sa wypierane przez wodorki NI-MH, poza tym maja mniejsza pojemność przy tej samej wadze w porównaniu do wodorków. NI-CD prawidłowo użytkowane odwdzięczą się długoletnia praca zasilanie odbiorników i coraz rzadziej jako zródło dla napędów elektrycznych
NI-MH Akumulatory z ograniczonym efektem pamięci, wymagają trochę większej uwagi przy ładowaniu i rozładowaniu, większe pojemności od NI-CD przy tej samej wadze, mniejsza żywotnosć od NI-CD Zasilanie odbiorników i jako źródło dla napędów elektrycznych
LI-POL Akumulatory te były praktycznie numerem jeden, do czasu aż na rynku pojawiły się A123, jeśli chodzi o pojemność w stosunku do masy, praktycznie 100% więcej pojemności w porównaniu do NI-CD i około 60% do NI-MH poza tym bardzo duża wydajność prądowa. Akumulatory wymagają dobrego traktowania nie wolno ich za mocno rozładować bo po takiej jednej akcji tracą nawet kilkadziesiąt procent pojemności natomiast przeładowane moga nawet EKSPLODOWAĆ-kliknij wywołując pożar. Poza tym dość niska żywotność przy średnim użytkowaniu po jednym sezonie traca około 30-50% pojemności w zależności od użytkowania. Wady tych akumulatorów przykrywają zalety dlatego Li-POL przez kilka lat było podstawowym źródłem zasilania napędów Sporadycznie w dużych modelach jako zasilanie odbiorników, głównie jako źródło dla napędów elektrycznych
A123 LIFE Akumulatory te, to absolutnie numer jeden na rynku, najbardziej wydajne, najbardziej żywotne nawet 2-3sezony !!! i nie rozjeżdżają się jak li-pol, nie wybuchają jak li-pol ale są za to minimalnie cięższe od nich przy tej samej pojemnosci. W tej chwili już w ogóle nie korzystam z li-pol TYLKO I WYŁACZNIE A123 Obsługa i zasady bezpieczeństwa podobne jak w li-pol, obecnie jest cała gama ładowarek i balanserów do LIFE Szczególnie do napędów elektrycznych ze względu na obciążalność i żywotność (nie do pobicia) również do odbiorników
ENELOOP Akumulatory pochodne do niklowo-wodorkowych (ni-mh) proces ładowania prawie zgodny z ni-mh jednak różnica polega na tym ,że eneloopy mają wysoce bardzo niski stopień samo rozładowania wręcz znikomy. Wystarczy raz je naładować i bez żadnego problemu wyciągnąć nie używany model po 3 miesiącach który będzie od razu gotowy do lotu. Inne akumulatory jak ni-cd/ni-mh były by juz rozładowane o kilkadziesiąt procent. Idealne do zasilania odbiorników


Jak już jesteśmy przy zasilaniu to zobaczmy jak wygląda taka instalacja. W przypadku najprostszej instalacji bez managera należy koniecznie kupić wyłącznik dobrej jakości gdyż jest on najczulszym elementem i to wlaśnie przez nie rozbił się nie jeden model. Wyłączniki stosowane w modelarstwie posiadają dwie sekcje przełączające, jeżeli jedna nie styka to druga ratuje model dlatego tak ważne jest aby nie zakładać niepewnych wyłączników szczególnie te które maja jedna sekcje JEST TO NIEDOPUSZCZALNE. Doradzam też unikanie wszelkich wtyczek i gniazd na poziomie akumulator-wyłacznik, każde takie połączenie zwiększa ryzyko rozbicia modelu, lepiej obciąć te wtyczki i zlutować na stałe.
I jeszcze schemacik najprostszej instalacji bez wadliwych wtyczek.


--------------------------------------------------------------

I drugi schemat bardziej bezpiecznej instalacji z dwoma akumulatorami i managerem. Taka instalacja spokojnie starczy do modeli o maxymalnej rozpiętości 2,3m bez serw cyfrowych (cyfrowe maja większy pobór prądu)

Jak widać na zdjęciu oprócz drugiego akumulatora pojawił się dodatkowy element, to manager zasilania, po co to wszystko ? gdy akumulator nr1 się rozładuje to manager zasilania przełącza zasilanie na akumulator nr2 uruchamiając sygnalizacje dźwiękową. Samo przełączenie na drugi akumulator dzieje się tak szybko że pilot nawet nie wie że cos się stało gdyby nie sygnalizacja dźwiękowa. Korzyści ze stosowania managera są oczywiste, wydajesz 130zl na manager zaoszczędzisz przynajmniej kilkaset na modelu. Ja sam na zlocie w Pile miałem taka sytuacje że po naładowaniu pakietu (ładowarka dziwnie szybko zakończyła ładowanie) wykonałem lot, nagle rozległ się sygnał dźwiękowy i okazało się że ten dźwięk dobiega z mojego modelu, wylądowałem sprawdziłem pakiet i okazało się że padła jedna cele w pakiecie nr1 zaoszczędziłem trochę pieniędzy i nerwów wydatek się opłacił. W tym konkretnym przypadku na wyłączniku zasilania nie płyną żadne większe prądy, nawet obcięcie kabla nie powoduje wyłączenia instalacji bardzo sprytne rozwiązanie.


Edycja 02.02.2007 Postanowiłem dorzucić schemat instalacji elektrycznej w modelu klasy gigant 2,6m. Instalacja taka jest już nieco bardziej rozbudowana od porzednich. Opis wkrótce, instalacja ta zamontowana jest w moim modelu Extra 330 Kliknij





7.Serwomechanizmy


Tutaj znajdzie się opis doboru serw do wielkości modelu


Gdy już dobraliśmy odpowiednie serwa do modelu należy się zastanowić jakie są potrzebne dźwignie, jeżeli to trener lub lekki model akrobacyjny do 3-4kg można stosować standardowe dźwignie (plastikowe). Gdy jednak mamy większe ambicje do agresywnej akrobacji często stosuje się dźwignie metalowe czy nawet laminatowe, takie dźwignie można spotkać w dużych modelach klasy gigant i wyczynowych śmigłowcach.




8.Schemat instalacji elektrycznej w radiomodelu

Ponizszy schemat jest najprostsza instalacja w samolocie z napędem spalinowym, w większych modelach dodatkowo dochodzi manager zasilania lub power box, drugi pakiet zasilający, opcjonalnie instalacji dymna i oczywiście większa ilość serw w zależności od wielkości. Nie będę podawał przykładów rozbudowanych instalacji albowiem to przecież początki :-)



-------------------------------------------------------------------
Warto Też spojrzeć na poniższy schemat instalacji elektrycznej w modelu napedzanym silnikiem elektrycznym. Jak widac w tym przypadku akumulator ma wyższe napięcie niż dopuszczalne napięcie dla odbiornika, dlatego akumulator jest podłączony do regulatora napięcia i to regulator zasila odbiornik napięciem 4,8V


ktos może sobie zadać pytanie jak to jest że odbiornik jest zasilany jednym przewodem 3żyłowym i jeszcze można regulować obroty silnika mimo faktu że jest wolne miejsce w odbiorniku BAT (zasilanie).
Dla odbiornika jest obojętne w który kanał włoży się wtyczkę zasilania, ponieważ w rzędzie wszystkie są połączone ze sobą, 1000słów nie zastąpi jednego obrazka a zatem zerknij niżej.

Jak widać wtyczkę zasilania można włożyć w kanał 1 lub nawet 5, nie ma to znaczenia jeśli chodzi o samo zasilanie odbiornika. Ponieważ to schemat instalacji w modelu z napędem elektrycznym wtyczkę z regulatora napięcia wkładamy w taki kanał, jak producent przypisał obroty silnika w odbiorniku np4 (jak na schemacie) a miejsce na wtyczkę BAT pozostaje puste.




9.Galanteria dzwignie sterów i snapy
Jeżeli kupimy model ARF czyli prawie gotowy do lotu, to dźwignie snapy popychacze dostaniemy w komplecie. Jeżeli jednak składasz sam model warto zapoznać się z oferta rynkowa w tym zakresie.


Tutaj znajdzie się opis do zdjęcia, omówienie dźwigni aluminiowych, plastikowych, jakie dzwignie do jakiego modelu itd...

Przykłady lączeń serw ze sterami...

Proste i niezawodne nie ma co sie urwać



Takich bowdenów osobiście nie polecam, na sterach wysokości potrafią się urwać i po modelu...


W modelach gigantów często łączy się po 2 nawet do 5serw razem aby zwiększyć siłę ciągu.





10.Koła podwoziowe-ogonowe

Oto elementy które postawia nasz model na "nogi"

Tutaj znajdzie się opis do zdjęcia, omówienie podwozi stalowych, aluminiowych, węglowych, laminatowych, jakie koła do czego itd...



11.Przykładowe zestawienia kosztów modeli (ceny z 10lutego 2006)

Podane propozycje proszę traktować luźno ponieważ jest dość duża różnorodność osprzętu a co za tym idzie duże różnice cen.

TOWAR CENA
Model klasy park-flyer wykonany z depronu względnie EPP o rozpiętości 85cm 135zł
Silnik bezszczotkowy KM500 159zł
Regulator napięcia MGM 12A easy 134zł
3 sztuki serw HS55 195zł
Pakiet zasilajacy 2cele LI-POL 900mah 100zł
SUMA
Należy dodać do tego koszt aparatury (może być prosta z niższej pułki), odbiornika i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
723zł



TOWAR CENA
Szybowiec o rozpiętosci 180cm 400zł
3 sztuki serw HS85BB (ewentualnie 4na wyczep +105zł) 315ł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy HITEC 4,8V 59zł
SUMA
Należy dodać do tego koszt aparatury (wystarczy najtańsza aparatura, przy większych szybowcach optic6 lub MX12), odbiornika i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
774zł




TOWAR CENA
Model firmy RIPMAX trainer 40, model cało balsowy o rozpiętości 155cm 442zł
Silnik firmy OS MAX 46AX (7,5ccm)+smigło 547zł
4 sztuki serw HS425 308zł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy HITEC 59zł
SUMA
Należy dodać do tego koszt aparatury (wystarczy optic6 lub MX12), rozrusznika (około160zł), panela startowego (około 135zł) i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
1356zł



TOWAR CENA
Model firmy CMPRO extra300, o rozpiętosci 180cm 700zł
Silnik 4takt firmy OS MAX FS91 1465zł
6sztuk serw HS425 462zł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy HITEC 59zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt aparatury (moze być optic6 lub MX12), rozrusznika (około160zł), panela startowego (około 135zł) i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
2686zł



TOWAR CENA
Model extra 330, model całobalsowy o rozpiętości 200cm 1900zł
Silnik benzynowy firmy ZDZ50ccm z tłumikiem i zapłonem 2500zł
5sztuk serw HS945 i 1sztuka na gaz HS425 1422zł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy SANYO 125zł
Akumulator zasilajacy zapłon firmy SANYO 125zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt aparatury (JR9x futaba 9CAP/ZAP około 2700zł), i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
6032zł



TOWAR CENA
Model firmy COMPOSITE ARF extra 330, model w pełni kompozytowy o rozpiętości 3m 12000zł z VAT do polski
Silnik benzynowy firmy ZDZ160ccm boxer z tłumikami i zapłonem 6100zł
13sztuk serw HS5945 i 1sztuka na gaz HS425 4237zł
2 akumulatory 5celowe zasilajace odbiornik firmy SANYO 250zł
Akumulator zasilajacy zapłon firmy SANYO 125zł
Manager zasilania firmy EMCOTEC 1400zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt lepszej aparatury(od 2300zł do 7000zł), ładowarki (od 130zł do 800zł) i przyczepki bo przecież takiego byka trzeba czyms przewiezć no chyba że mamy do dyspozycji busa
24.112zł